Rusiya

Rusiya formal olaraq federal prezident respublikasıdır, lakin faktiki olaraq yüksək mərkəzləşmiş, təhlükəsizlik strukturlarının dominant rol oynadığı və siyasi rəqabətin aradan qaldırıldığı konsolidasiya olunmuş avtoritar rejimdir.
Paytaxt Moskva, rəsmi dil rus dilidir.

Siyasi sistem və idarəetmə

2000-ci illərdən bəri ölkə güclü liderlik modeli və siyasi institutların zəiflədilməsi ilə səciyyələnir.
 Əsas xüsusiyyətlər:

• Prezident hakimiyyətinin demək olar ki, məhdudiyyətsiz olması
• Təhlükəsizlik elitasının (siloviklərin) siyasi qərarvermədə aparıcı rol alması
• Seçkilərin tam nəzarət altında keçirilməsi, real rəqabətin olmaması
• Müxalifətə qarşı sistemli təzyiq: həbslər, qadağalar, təşkilatların ləğvi
• Regionların mərkəzi hakimiyyətə tam siyasi asılılığı

Sistem siyasi plüralizmi formal səviyyəyə endirib və bütün əhəmiyyətli qərarlar icra hakimiyyətinin dar çevrəsi tərəfindən qəbul olunur.

İnsan hüquqları və vətəndaş cəmiyyəti

Rusiyada vətəndaş cəmiyyəti geniş repressiv mexanizmlərlə üz-üzədir:

• “Xarici agent” və “arzuolunmaz təşkilatlar” qanunları QHT sektorunu faktiki olaraq sıradan çıxarıb
• Müstəqil media ya bağlanıb, ya da ölkəni tərk etməyə məcbur edilib
• Siyasi fəallara qarşı cinayət təqibləri və təhdidlər geniş yayılıb
• Etiraz aksiyaları demək olar ki, tam qadağan edilib
• İnternet resurslarının bloklanması və nəzarət yüksək səviyyədədir

2022-ci ildən sonra repressiya daha da sərtləşib, minlərlə insan həbs və ya inzibati cəzalarla üzləşib.

İqtisadiyyat və əsas göstəricilər

Rusiya iqtisadiyyatı təbii resurslara əsaslansa da, idarəçilik modeli oliqarxik və dövlət-dominant quruluşa malikdir.
Əsas xüsusiyyətlər:

• Strateji sahələrin dövlət və təhlükəsizlik elitasının nəzarətinə keçməsi
• Sanksiyaların dərinləşməsi fonunda iqtisadi tənəzzül və texnoloji təcrid
• Rəqabətli bazar institutlarının zəifləməsi
• Şəffaflığın azalması və korrupsiyanın sistemli xarakter alması

İqtisadi idarəetmə siyasi məqsədlərə tabedir və resurslardan hakimiyyətin davamlılığı üçün istifadə edilir.

Regional əlaqələr və xarici siyasət

Rusiya son illərdə aqressiv, militarizə olunmuş xarici siyasət yürüdür.
Əsas xüsusiyyətlər:

• Keçmiş postsovet məkanında təsir zonasını qorumaq üçün gücdən istifadə
• Qonşu dövlətlərə qarşı təzyiq və hibrid müdaxilələr
• Qərblə münasibətlərin dərin konfrontasiya mərhələsində olması
• Çinlə asimmetrik tərəfdaşlığın güclənməsi

Xarici siyasət daxili legitimliyinin qorunması üçün ideoloji və təhlükəsizlik aləti kimi istifadə olunur.

Çağırışlar və perspektivlər

• İzolyasiya və sanksiyaların yaratdığı struktur iqtisadi böhran
• Repressiyaların dərinləşməsi fonunda sosial narazılığın artması
• Siyasi institutların tam şəkildə sıradan çıxması
• Regional təsir imkanlarının zəifləməsi
• Uzunmüddətli texnoloji və iqtisadi geriləmə riski