Gürcüstan

Gürcüstan uzun illər postsovet regionunda ən açıq və rəqabətli siyasi sistemlərdən biri kimi təqdim edilsə də, son illərdə avtoritar meyllərin güclənməsi nəzərəçarpacaq dərəcədə artmışdır.
Ölkə formal olaraq parlament respublikasıdır, lakin real güc qeyri-rəsmi siyasi-oliqarx strukturların əlində cəmlənmiş vəziyyətdədir.
Paytaxt Tbilisi, rəsmi dil gürcü dilidir.

Siyasi sistem və idarəetmə

Gürcüstanda siyasi güc getdikcə daha çox mərkəzləşir və hakim partiyanın dominantlığı güclənir.
 Dərinləşən problemlər:

• Qeyri-rəsmi idarəçilik və oliqarx təsiri (xüsusilə bir şəxsin siyasi sistemə yön verən təsiri)
• Məhkəmə sisteminin siyasi nəzarət altına düşməsi
• Seçki prosesində bərabər rəqabət mühitinin zəifləməsi
• Hakimiyyətin tənqidçilərə qarşı institusional təzyiq mexanizmlərindən istifadəsi

2023–2024-cü illərdə “xarici təsir agentləri” qanunu kimi təşəbbüslər ölkənin avtoritar istiqamətə sürüşdüyünə dair ciddi siqnallar hesab olunur.

İnsan hüquqları və vətəndaş cəmiyyəti

Gürcüstan vətəndaş cəmiyyəti güclü olsa da, son dövrdə hökumətin QHT sektoruna təzyiqi kəskin artıb.
 Aşağıdakılar narahatlıq yaradır:

• QHT-lərin stiqmatizasiyası və hədəf alınması
• Aktivistlərə və jurnalistlərə qarşı seçmə təzyiq və həbslər
• Etiraz aksiyalarında polis zorakılığının artması
• Media mühitində siyasi nəzarətin güclənməsi

Ölkə hələ də tam bağlanmış avtoritar sistem deyil, lakin tənqidçilərə qarşı artan repressiya açıq demokratik məkanın daraldığını göstərir.

İqtisadiyyat və əsas göstəricilər

Gürcüstan açıq iqtisadiyyata malikdir, lakin siyasi təsir iqtisadi qərarverməni getdikcə daha çox müəyyənləşdirir.
 Əsas problemlər:

• Hakim elitaların iqtisadi resurslar üzərində qeyri-rəsmi nəzarəti
• Strateji sahələrdə şəffaflığın azalması
• Dövlət resurslarından siyasi təsir aləti kimi istifadə tendensiyası

Korrupsiya aşağı səviyyədə olsa da, yüksək səviyyəli siyasi korrupsiya və patronaj şəbəkələri zəifləyən institusional strukturları daha aydın göstərir.

Regional əlaqələr və xarici siyasət

Gürcüstanın əsas strateji xətti Avropa inteqrasiyasıdır, lakin son illərdə hökumətin Qərb ilə münasibətlərində qeyri-müəyyənlik artır.
 Aşağıdakı narahatlıqlar mövcuddur:

• AB və NATO ilə inteqrasiyanın ləngiməsi
• Rusiya ilə münasibətlərin ziddiyyətli şəkildə yumşaldılması
• Xarici siyasətdə tam şəffaf olmayan, “ikili oynaq” metodların ortaya çıxması

Bu dinamika Gürcüstanın demokratik kursdan uzaqlaşması ilə bağlı beynəlxalq narahatlığı artırır.

Çağırışlar və perspektivlər

• Qeyri-rəsmi hakimiyyətin və oliqarx təsirinin məhdudlaşdırılması
• Məhkəmə sisteminin depolitizasiyası
• Media və QHT sektoruna qarşı təzyiqlərin dayandırılması
• Seçki prosesində bərabər rəqabətin bərpası
• Avropa inteqrasiyasını riskə atan siyasi gedişlərdən imtina