Moldova
Moldova parlament respublikasıdır və Şərqi Avropa regionunda demokratik sistemini qorumağa çalışan, lakin institusional zəifliklər və geopolitik təzyiqlərlə üzləşən ölkələrdən biridir.
Paytaxt Kişinyov, rəsmi dili rumın dilidir (moldovan dili kimi də qeyd olunur).
Siyasi sistem və idarəetmə
Moldova rəqabətli çoxpartiyalı sistemə malikdir, lakin siyasi mühit kəskin qütbləşmişdir.
Əsas çətinliklər:
- İcra hakimiyyəti ilə parlament arasında davamlı gərginlik
- Məhkəmə sisteminin hələ də tam müstəqil olmaması
- Korrupsiya və köhnə siyasi elitaların təsirinin azalmamasıdır
- Rusiya yönümlü və Avropa yönümlü siyasi blokların kəskin qarşıdurması
Demokratiyanın varlığına baxmayaraq, dövlət idarəçiliyi tez-tez siyasi böhranlarla üzləşir və institusional davamlılıq zəifdir.
İnsan hüquqları və vətəndaş cəmiyyəti
Moldovada QHT sektoru aktivdir və geniş beynəlxalq əməkdaşlığa malikdir.
Lakin bəzi problemlər qalır:
- Media mühitində siyasi qütbləşmə
- Dezinformasiya kampaniyaları və xarici təsir riski
- Regionlar arasında sosial-iqtisadi bərabərsizliyin insan hüquqlarına təsiri
Ümumilikdə isə vətəndaş cəmiyyəti demokratik nəzarətin mühüm hissəsi olaraq qalır.
İqtisadiyyat və əsas göstəricilər
Moldova kiçik və açıq iqtisadiyyata malikdir, lakin kövrək struktura sahibdir.
Əsas çağırışlar:
- Miqyasca kiçik bazar və zəif sənaye
- Korrupsiya, qeyri-rəsmi iqtisadiyyat və dövlət resurslarının səmərəsiz istifadəsi
- Enerji asılılığının yaratdığı iqtisadi risklər
- Miqrasiya səbəbilə işçi qüvvəsinin azalması
Bununla belə, son illərdə AB ilə iqtisadi inteqrasiya Moldovanın inkişaf imkanlarını genişləndirir.
Regional əlaqələr və xarici siyasət
Moldovanın xarici siyasəti iki əsas istiqamət arasında balans axtarışındadır:
- Avropa İttifaqına inteqrasiya strateji prioritetdir
- Rusiya təsiri (Transdnestr məsələsi, enerji asılılığı, siyasi müdaxilələr) hələ də mühüm risk olaraq qalır
Transdnestr münaqişəsi ölkənin təhlükəsizlik arxitekturasında əsas qeyri-müəyyənlik mənbəyidir.
Çağırışlar və perspektivlər
- Məhkəmə və antikorrupsiya islahatlarının dərinləşdirilməsi
- Dezinformasiya və xarici müdaxiləyə qarşı dayanıqlığın gücləndirilməsi
- Enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi
- Demokratik institutların gücləndirilməsi və siyasi qütbləşmənin azaldılması
- Avropa İttifaqı ilə inteqrasiyanın sürətləndirilməsi